Deze website met internetadres http://www.pfizerpro.nl en alle hierop vermelde informatie is uitsluitend gericht op inwoners van Nederland.

Zoek

Menu

Close

Inloggen of registrerenUitloggen Onze geneesmiddelenZiektebeeldenOntdek meerOntdek meerEducatieMaterialenVideo'sContactContactNeem gerust contact met ons opStel een vraagPfizer medische informatie
DiagnoseBehandelingStamceltransplantatieWerk en kanker

Werk en Kanker

Meer aandacht voor werk bij bloedkankerWerk is een essentieel onderdeel van elk gesprek
Educatie

Educatie

Seksualiteit en kankerVermoeidheid bij kankerWorkshop Gesprekshulp Werk en Kanker

Menu

Close

Diagnose

Elk jaar krijgen wereldwijd ongeveer 300.000 mensen de diagnose bloedkanker. Dat is ongeveer 2,8% van het totaal aantal kankerdiagnoses.Vertaald naar de situatie in ons land: jaarlijks krijgen naar inschatting 2.000 Nederlanders een vorm van bloedkanker.2

Bij bloedkanker is de proliferatie en differentiatie van leukocyten in het beenmerg ontregeld. De verschillende soorten bloedkanker zijn ingedeeld naar het ziekteverloop: acuut vs. chronisch. Verder is de indeling gebaseerd op het type leukocyt dat zich ongecontroleerd deelt.
 

De volgende vier soorten bloedkanker komen het meeste voor:

  • Acute lymfatische leukemie (ALL)

  • Acute myeloïde leukemie (AML)

  • Chronische lymfatische leukemie (CLL)

  • Chronische myeloïde leukemie (CML)

De diagnose van acute bloedkanker bij volwassenen

Voor het vaststellen van bloedkanker kan het diagnostisch traject doorlopen worden zoals geadviseerd in de richtlijn die hoort bij het specifieke type bloedkanker.

Hieronder in het kort de diagnostiek van acute- en chronische leukemie, waarbij we zo nodig bijzonderheden per subtype aanstippen. En uiteindelijk verwijzen we naar de relevante richtlijn.

Acute lymfatische leukemie (ALL)

Bij een patiënt die mogelijk ALL heeft, wordt een diagnostisch traject doorlopen waarbij onder andere de volgende onderzoeken plaatsvinden: anamnese, lichamelijk onderzoek, laboratorium onderzoek en beenmergonderzoek.

Volgens de richtlijn ALL bij volwassenen wordt de diagnose “gesteld op basis van beenmerg cytologie in combinatie met perifere bloeduitstrijk, immunofenotypering en genetisch onderzoek”.

Het (sub)type acute leukemie is te definiëren volgens WHO 2016. In de ALL-richtlijn staat bovendien in tabelvorm weergegeven hoe immunologische classificatie plaatsvindt en hoe risicogroepen worden onderscheiden.

Voor meer informatie over de diagnostiek van ALL verwijzen we naar de bovengenoemde richtlijn die is opgesteld door de HOVON leukemie werkgroep in samenwerking met Nederlandse vereniging voor Hematologie, en Hematon.4

Acute myeloïde leukemie (AML)

Net als bij ALL wordt in de richtlijn voor AML aanbevolen dat subtypering compleet gebeurt volgens WHO 2016 als bij een patiënt vermoedelijk sprake is van acute leukemie. Daarnaast vindt risicoclassificatie plaats aan de hand van cytogenetisch onderzoek en diagnostiek op moleculair niveau. Daarvoor worden bij voorkeur de European Leukemia Net (ELN) 2017-criteria gehanteerd.Om een gedetailleerd beeld te krijgen van de diagnostiek, verwijzen we u naar de AML-richtlijn. De richtlijn AML is in juni 2021 gepubliceerd op hovon.nl.
 

Kortom, voor beide acute vormen van leukemie wordt rekening gehouden met de diagnostische uitslag, waarin de WHO 2016-classificatie en risicoclassificatie centraal staan.

Vervolgens wordt in samenspraak met de patiënt het behandelplan opgesteld. Daarbij is het van belang zowel de fitheid van de patiënt als zijn of haar levensfilosofie in overweging te nemen.4,5
De diagnose van chronische bloedkanker bij volwassenen

De diagnose chronische bloedkanker kan per toeval worden vastgesteld. Onderhuids is bij de patiënt sprake van een ontregelde hematopoëse. Zo lang als de patiënt symptoomvrij is, kan de ziekte zonder diagnose voortsluimeren.3

 

Toeval is uiteraard geen vorm van evidence-based klinische diagnostiek. Maar ervaring leert dat chronische bloedkanker onverwachts opduikt na bijvoorbeeld een volledig bloedonderzoek dat om een andere reden is uitgevoerd.3

 

Chronische bloedkanker presenteert zich met een verhoogd aantal leukocyten. Voor het stellen van de diagnose van Chronische Myeloïde Leukemie (CML) en Chronische Lymfatische Leukemie (CLL) is het onderzoek van een perifere bloeduitstrijk waardevol.3

Chronische lymfatische leukemie (CLL)

Voor de diagnose CLL beveelt de HOVON-CLL-werkgroep aan om de volgende bloedwaarden te bepalen:

  • Hb
  • leukocyten
  • trombocyten
  • leukocytendifferentiatie
Daarnaast speelt immunofenotypering een belangrijke rol bij de diagnose. De werkgroep stelt: “voor de diagnose CLL moet bij immunofenotypering het aantal circulerende monoklonale B-cellen >5 x 10^9/l zijn en de immunofenotypering passend bij CLL (o.a. CD19-positief, CD5-positief, CD23-positief).”

Verder is het nodig om naar het klinisch stadium te kijken (volgens Rai en Binet) en naar de ziekteactiviteit, zodat vastgesteld kan worden of sprake is van een behandelindicatie.

Wilt u een gedetailleerder beeld krijgen van de diagnostiek? Bekijk de CLL richtlijn 2020.
 
Bekijk de CLL richtlijn 2020Loading
Chronische myeloïde leukemie (CML)

Om het vermoeden van CML bij een patiënt te bevestigen, adviseert de HOVON MPN werkgroep om de definitieve diagnose te stellen volgens de WHO-2016 classificatie. Daarbij kan bijvoorbeeld gebruik gemaakt worden van de diagnostiek zoals aanbevolen in de CML richtlijn 2018 (HOVON).
 

Hierboven werd uiteengezet dat CML zich kan bevinden in een chronische-, of acceleratiefase of blastencrisis. Hoe wordt vastgesteld in welke fase een patiënt zich bevindt? Daarvoor zijn de WHO- of de ELN-criteria beschikbaar. De voorkeur van de leukemiewerkgroep gaat uit naar de ELN-criteria.

Tot zover de diagnostiek, die in de klinische praktijk uiteraard vele malen uitvoeriger en gecompliceerder is dan hierboven weergegeven. Daarom hebben we bij elke vorm van leukemie verwezen naar de bijbehorende richtlijn.  

Vooruitgang op het gebied van diagnostiek en aanvullende behandelmogelijkheden zoals stamceltransplantatie  hebben gezorgd voor langere overleving van patiënten met de acute leukemiesoorten ALL en AML.8 Mensen met de chronische vorm hadden al meer perspectief. Inmiddels hebben patiënten met CML in de chronische fase gemiddeld genomen een normale levensverwachting.9

E-learningDe olifant in de kamer – seksualiteit & intimiteit bij hematologie

Voor mensen met een hematologische maligniteit zullen veel gesprekken met zorgverleners in eerste instantie gaan over hun lichamelijke toestand, de diagnose en behandeling. Seksualiteit en intimiteit lijken op dat moment geen prioriteit te hebben.

Lees meerLoading
Behandeling van bloedkanker Lees meerLoadingStamceltransplantatie Lees meerLoadingKwaliteit van leven Lees meerLoading
Referenties:What is the global prevalence of leukemias? (2020, 27 juli). Medscape. https://www.medscape.com/answers/1201870-175991/what-is-the-global-prevalence-of-leukemiasLeukemie | KWF Kankerbestrijding. (2021). https://www.kwf.nl/kanker/leukemie

Lyengar V, Shimanovsky A. Leukemia. 2020 Aug 10. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan–. PMID: 32809325.

HOVON leukemie werkgroep i.s.m. met Nederlandse vereniging voor Hematologie, en Hematon. (2020, 9 september). Richtlijn acute lymfatische leukemie - Diagnostiek en behandeling.  HOVON-leukemiewerkgroep. (2018, oktober). (AML): richtlijnen voor diagnostiek en behandeling. NED TIJDSCHR HEMATOL 2018;15:336-47.HOVON-CLL-werkgroep i.s.m. met Nederlandse vereniging voor Hematologie. (2020, 26 mei). Richtlijn Chronische Lymfatische Leukemie/ kleincellig lymfocytair lymfoom.HOVON MPN werkgroep. (2018, 6 juni). Richtlijn chronische myeloide leukemie.Signaleringscommissie Kanker van KWF Kankerbestrijding, in samenwerking met de Vereniging van Integrale Kankercentra (VIKC). (2011, september). Kanker in Nederland tot 2020 | Trends en prognoses. Hochhaus, A. et al. (2020). European LeukemiaNet 2020 recommendations for treating chronic myeloid leukemia. Leukemia, 34(4), 966–984. https://doi.org/10.1038/s41375-020-0776-2
PP-UNP-NLD-1051

Wilt u een bijwerking melden? Gebruik dan het meldformulier bijwerkingen.
U kunt dit formulier downloaden of opslaan en het vervolgens sturen naar [email protected].

PfizerPro AccountPfizerPro AccountU vindt informatie over geneesmiddelen, werkingsmechanismen, werkzame stoffen, doseringen en bijwerkingen die kunnen optreden. Zodat u nog beter in staat bent om uw patiënten te helpen.InloggenRegistrerenAccountUitloggen

De informatie die op deze website wordt aangeboden is uitsluitend bedoeld voor zorgverleners in Nederland. Bent u geen zorgverlener, maar patiënt of consument, ga dan naar www.pfizer.nl.

 

2023 Pfizer© Alle rechten voorbehouden.
 

PP-UNP-NLD-0556
U verlaat de website van Pfizer
Door op oké te klikken, verlaat u de website van Pfizer. De links naar websites buiten Pfizer worden u als service aangeboden. Pfizer heeft geen invloed op de inhoud van deze sites en is er niet voor verantwoordelijk.